Yöre Şiveleri

Köyümüz, Yaylalarımız ile ilgili anıları, makaleleri, şiveleri, ve deyimleri paylaşabilirsiniz.

Yöre Şiveleri

Mesajgönderen yseferoglu » 05 Mar 2009 22:02

ABAT ETMEK (Osmanlı) Geliştirmek, ihya etmek. (Gurbetçilik Rizelileri ABAD etti).
ABIÇHOR (Osmanlı) Rızıklarını gündelikle kazananlar.
ABİŞ (Osmanlı) Pir, ihtiyar, su taşıyan. (ABIŞIN oğluda ABİŞ oldu).
ABULA (Hemşin) Abla.
ACİZ (Rize) Garip insan tipi.
ACMEĞU (Hemşin) Her nevi iri arı, balı şifalıdır.
AÇGÖZ (Türkmen) Tamahkar.
AÇKA-I (Hemşin) Gözün bir yerinde sivilce. (Sabahleyin kalktım ki gözüm AÇKA-I çıkmış).
AĞOS (Çamlıhemşin) Sapanın açtığı ark.
AĞSAK (Türkmen) Topal.
AHA (Türkmen) İşte burada. (AHA seni yakaladım).
ALAF (Osmanlı) Yeşil ot, hayvan yiyeceği. (Kadınlar ALAFA gittiler).
ALAŞAĞI (Rize) Horonlarda elleri indirme manasında.
ALAYI RENK (Rize) Kırmızıya çalan renk.
ALLA (Türkmen) Allah.
ANDER (Hemşin) Ölüden geri kalanlar.
APUŞ (Rize) İşin devam sırası.
ASTOL (Rize) Masa.
AYAKLANMAK (Rize) Çocuğun yada yatalak hastanın yürümeye başlaması.
BAC (Osmanlı) Baba.
BAÇA (Osmanlı) Vergi toplayan.
BADA (Osmanlı) Ekin sapı.
BASABAS (Türkmen) Dopdolu.
BASILMAK (Türkmen) Gebe kalmak.
BASİS (Türkmen) Tazyik. (Beni suya BASTİ boğulacaktım).
BAŞE (Rize) Doğan, atmaca.
BAŞTİNE (Osmanlı) Vergili arazisi olan.
BAYRAK (Türkmen) Ödül.
BEBUK (Hemşin) Dudak.
BED (Türkmen) Kötü, çirkin.
BEGEN (Türkmen) Beyen, beyeniş.
BELBAG (Türkmen) Bel kemeri, kumaş.
BENT (Türkmen) Baraj.
BEŞ KARDEŞ (Türkmen) Beş parmak, tokat.
BİÇİM AYI (Türkmen) Hasat Zamanı.
BİLMAZLUKDEN (Türkmen) Kazara. (Sizin ağaçları bizim çocuk BİLMAZLUKDEN kesmiş).
BİR AĞIZ (Türkmen) Oy birliği, herkes razı.
BİVE (Osmanlı) Dul. (Kocaları harpte ölen bir sürü BİVE vardı).
BOĞDA (Türkmen) Buğday.
BOYUG (Türkmen) Büyük.
BOZDOĞAN (Türkmen) Savaşta kullanılan demir gürz.
BUCİK (Türkmen) Süt, dana. (Mehmet ağa BUCİK çobanı idi).
CABELLEŞMEK (Türkmen) Didişmek, çekişmek.
CARDA (Türkmen) Eşici, kazıcı.
CAZİ (Lazca) Cadı.
CEDUŞ (Hemşin) Abur cubur yemek. (Uşak bir bütün ekmeği CEDUŞ etti).
CİGARA (Türkmen) Sigara.
CİMRE (Hemşin) Gözdeki çapak.
ÇAÇA (Hemşin) Gazel.
ÇAFİ (Rize) Uzamış tırnak.
ÇAĞANA (Rize) Yengeç. (Rize dereleri ÇAĞANA dolu).
ÇAKATURA (Osmanlı) Hayvan vergisi toplayan, kontrol eden devlet görevlisi.
ÇAKIŞMAK (Türkmen) Münakaşa, kavga.
ÇANAVEL (Hemşin) Pasaklı. (Kız ne kadar ÇANAVEL oldu).
ÇANDAR (Türkmen) Yaratık.
ÇAPULA (Hemşin) Yumuşak ayakkabı.
ÇAT (Türkmen) Kavga et, dövüş.
ÇEÇ (Hemşin) Bal peteği, balı süzülmüş.
ÇEGOBİM (Hemşin) Tatlısu kenarlarında kendiliğinden yetişen tere.
ÇEĞEL (Rize) Çakıl.
ÇEMAHĞ (Hemşin) Yaylalarda yetişen geniş, hayvan yapraklı bir ot.
ÇEMUŞ (Hemşin) Çok iştahlı yemek yemek. (O derece acıkmıştıki yavan ekmeği ÇEMUŞ etti).
ÇENBER (Hemşin) Kadınların ustalıkla başlarını sardığı muhtelif renkli eşarp. (Başındaki ÇENBERİ ben bağlayım).
ÇEPURT (Hemşin) Apse. (Elime diken battı ÇEPURT oldu).
ÇERUŞ (Hemşin) Hayvanlarda ishal. (Taze ot yiyince hayvanlar ÇERUŞ olur).
ÇEŞKAR (Hemşin) Avlu Kapısı. (Geçince ÇEŞKARI kapattın).
ÇEVURMA (Hemşin) İşe yaramayan araziye bakım yaparak yarar duruma getirilmiş yer.
ÇHİHA (Lazca) Kale.
ÇİÇİLİ (Rize) Solucan. (Balık tutmak için oltaya ÇİÇUR takılır).
ÇİDAMLI (Türkmen) Dayanıklı, güç.
ÇİLBUR (Hemşin) Yöreye has bir nevi leziz çorba.
ÇİMRE (Hemşin) Gözde çapak.
ÇİNGİT (Hemşin) Orta Asya işe Kaşkardan gelerek yerleşenler.
ÇİRA (Hemşin) Kandil. (Çayda ÇİRA yanıyor).
ÇİRİŞ (Türkmen) Çürük.
ÇİŞON (Rize) Sarmaşık.
ÇİTAT (Türkmen) Sonradan alınan arazi. Alıntı yer.
ÇİTEN (Rize) Geniş aralıklı yaprak sepeti.
ÇİTUŞ (Hemşin) Ezik.
ÇORCAK (Hemşin) Ense.
ÇUBUL (Hemşin) Erken yetişen bir nevi armut.
ÇÜR (Türkmen) Tepe.
DAD (Türkmen) Feryat.
DAMAG (Türkmen) Meğer ki.
DAMAR OTİ (Rize) Yaraları kolayca tedavi eden mevsimlik bir ot.
DARABA (Hemşin) Duvar.
DARLANMAK (Hemşin) Kızmak, canı sıkılmak. (Çok DARLANDUM köye döneceğim).
DAŞ (Türkmen) Taş.
DAŞERKİ (Türkmen) Harici. (DAŞERDEN lafa girilmez).
DEG (Türkmen) Temas et.
DEGİŞ (Türkmen) Değişmekten emir.
DERENİ (Hemşin) Saçak altlarındaki ot kurutma bölümü. (Bizum DERENİ yüz yük ot alır).
DEŞÜRMEK (Hemşin) Delincinin yaptığı, deşurici.
DİDALİ (Rize) Çok zayıf.
DİKKATLİLUK (Türkmen) Özen, dikkatli olmak.
DİRSEG (Türkmen) Dirsek.
DİŞARİ Şer (Osmanlı) Cin, peri.
DİV (Türkmen) Ejderha.
DİZDAR (Osmanlı) Kale Ağası.
DİZLUK (Hemşin) Kadınların dizine kadar inen iç şalvarı. Çorabın içine konur, görünmesi ayıptır.
DOHGTOR (Türkmen) Doktor.
DOLİ (Türkmen) Dolu.
DUMAN (Türkmen) Sis. (Aşadan DUMAN gelur, girer taşun altina, kız yastığın yok ise, kolum başın altına).
DUMAN CİGERİNE OTURMUŞ (Rize) Veremli.
DURİ (Türkmen) Şeffaf, saydam.
DURMİŞ (Türkmen) Hayat.
DUYDURIŞ (Türkmen) Uyarı.
DÜŞGÜN (Türkmen) Halsiz, fakir.
DÜZLÜK (Türkmen) Ova, düz arazi.
EERTi (Hemşin) Hayvanların yemediği bir ot. (Rize dolaylarında EERTİ çoktur).
EĞİNÇ (Hemşin) Isırgan otu. (Ağzına EĞİNÇ vurmak lazım).
EĞİŞ (Hemşin) Köz çekmeye yarayan özel yapılmış demir parçası alet.
EKİZ (Hemşin) İkiz.
EL YAĞLIĞI (Türkmen) Mendil.
ELKESER (Hemşin) Keser.
EMİN (Osmanlı) İnanılan, güvenilen kimse. (Muhtar EMİN kimselerden seçilmeli).
EŞEK (Rize) Kemençede tellerin bindiği köprü.
EŞK (Türkmen) Aşk.
EYLUK (Türkmen) İyilik, hayırserverlik.
FARFATARA (Rize) Kelebek.
FELAMUR (Hemşin) Ihlamur.
FEND (Türkmen) Hile, oyun.
FER (Rize) Işık, nur.
FERAHTİ (Rize) Avlularda ağaç parçalarından yapılmış tahta perde, çit.
FERMENE (Rize) Önü açık, işlemeli uzun yelek. (Rize başı Sürmene, kızlar giyer FERMENE).
FOGA (Hemşin) Gelinin kadife, resmi elbisesi.
FUNDUK (Rize) Fındık.
FUŞKİ (Rize) Hayvansal gübre.
FUZULİ (Rize) Sivilce, apse.
GACOP (Hemşin) Meyve kabuğu.
GALLAT (Osmanlı) Tahıl, yiyecek.
GARAMCA (Rize) Bir çeşit maydonoz.
GATNEİÇ (Hemşin) Sütlaç.
GAYGI (Türkmen) Endişe.
GIDI-GIDI (Türkmen) Keçilere, kuzulara çağırma.
GIYBET (Türkmen) Arkasından yapılan dedikodu.
GOBİT (Hemşin) Ucu küt, yuvarlak, oval.
GOC (Hemşin) Arkalıksız oturak.
GOMO (Rize) Böcek.
GOR (Türkmen) Mezar, kabir.
GOŞMAK (Türkmen) Çift sürmek. (GOŞMAK işimizi öküzle yaparız).
GOŞT (Hemşin) Toprak topağı.
GÖG (Türkmen) Gökyüzü.
GÖLE (Türkmen) Dana. (Bizim GÖLE çok gelişti).
GÖZBAGCI (Türkmen) Sihirbaz.
GÖZETÇİ (Türkmen) Bekçi.
GUGUÇ (Hemşin) Çocuğun emeklemesi, yavaş yavaş ayağa kalkabilmesi. (Çocuk yaşına girmeden GUCUÇA başladı).
GUTLAG (Türkmen) Kutlama, tebrik etme.
GÜLAM (Osmanlı) Esir, köle.
GÜNA (Türkmen) Günah.
GÜNLÜKÇİ (Türkmen) Irgat. (GÜNLİKÇİDE insandır iyi bakınız).
GÜYZ (Türkmen) Sonbahar, güz.
ĞAM (Türkmen) Tasa, üzüntü.
ĞEYBET (Türkmen) Dedikodu.
HA (Türkmen) Evet.
HAÇAN (Rize) Ne zaman. (HAÇAN adam olacaksın?)
HADİS (Osmanlı) Yeni, taze fikir.
HAG (Hemşin) Değirmenlerde tahıl deposu, tekne.
HAGESUP (Hemşin) Un, tuz karışımı. İnekleri sağarken sırtlarına yalayıp kolay süt vermeleri için konurdu.
HAKİYE (Türkmen) Hikaye.
HAMARAT (Türkmen) Eden, bilen.
HANDER (Rize) Sahipsiz, lüzumsuz.
HANG (Hemşin) Bulmaca.
HANKUMANI (Hemşin) Keşke. (HANKUMANI bugün yağmur yağamasa).
HARÇI (Rize) Fasulye sarığı.
HAYAT (Rize) Hol, salon.
HAYVA (Türkmen) Ayva.
HAZALA (Türkmen) Nifak Çıkaran, yaramaz. (HAZALA çocuk sevilmez).
HEDİK (Hemşin) Kar ayaklığı.
HELOZ-HGELOZ (Hemşin) Kertenkele. (Ermenice Hiliz).
HENEK (Türkmen) Şaka.
HEVES (Türkmen) Teşfik, istek.
HĞANCUŞ (Hemşin) Alevli ateşle tüyleri veya herhangi bir şeyi aniden yakmak.
HĞARAP (Türkmen) Yıkık, kötü.
HĞAZ (Türkmen) Hoşlanmak.
HĞEÇAD (Hemşin) Küçük plaki.
HĞEDULİG (Hemşin) Alnı beyaz hayvan.
HĞEHĞ (Hemşin) Bir kış, küp içinde yaylada beklemiş şahane peynir.
HĞENEÇİ (Hemşin) Yayık.
HĞERÇA (Hemşin) Ufak tefek, küçücük.
HĞİC (Hemşin) Karışık, karışmış.
HĞUS (Hemşin) Un çorbası.
HĞUSAZ (Hemşin) Tavada su ile acele pişirilen ekmek.
HİS (Türkmen) İs.
HORAN-HORON (Türkmen) Çok yiyen.
HOVLAMAK (Türkmen) Aniden saldırıya geçmek. (Sizin köpeğin huyu hemen HOVLAMAKTIR).
HUS-US (Hemşin) Akıl (Kafamızda HUS kalmadı).
İGİT (Türkmen) Yiğit.
İGNE (Türkmen) İğne.
İGRENMEK (Türkmen) Tiksinmek.
İKİ YÜZLİ (Türkmen) Riyakar. (Şimdi İKİ YÜZLİ konuşma).
İLAN (Türkmen) Yılan.
İPLİG (Türkmen) İplik.
İŞDA (Türkmen) İştah.
İT (Türkmen) Kaybol, görünme.
KA (Rize) Kadına hitap.
KAÇOP (Hemşin) Meyvelerin yenmeyen kısmı.
KADİN (Hemşin) ağaçtan yapılmış su geçirmez kap.
KADÜÇ (Hemşin) Gaga. (Horoz ölmüş KADÜÇÜ sarı kalmış).
KAĞANAK (Hemşin) Değirmenlerde tanelerin dengeli şekilde taşa akmasını sağlayan sallangaçlı çanak.
KAİNÇ (Hemşin) Ekmeğin kabuğu.
KALATINA (Lazca) Küçük sepet.
KANDALA (Rize) Musluk.
KAROÇ (Hemşin) Çengelli ağaç parçası.
KATNİAC (Hemşin) Mısır unundan sütlaç.
KAVEGAL (Hemşin) Ev çatı malzemesinden kalın sırık. (Yaylaya öyle kar yağmış ki KAVEGALLAR kırılmış).
KAVRAN (Hemşin) Arı Kovanı. (Boş KAVRAN elli lira olmuş).
KAYBANA (Rize) Sahipsiz.
KAZAZEL (Hemşin) Pasaklı, kirli.
KIGIL (Hemşin) Yumurta.
KİP (Hemşin) İyi, sağlam, dayanıklı.
KODVAN (Hemşin) Mısır koçanı.
KOGİS (Hemşin) Bir kıpçak Türk boyu. Pazar/Akbucak köyüne gelmiş olmaları kuvvetle muhtemeldir.
KOHLİDİ (Rize) Salyangoz.
KOLAÇAN (Rize) Gözetleme.
KOLİG (Rize) Boynuzsuz hayvan.
KOLİSTAVRA (Rize) Kertenkele.
KOPRİ (Hemşin) Hemşin'e özgü bir balta.
KÖÇ (Türkmen) Göç.
KÖMLEK (Türkmen) Gömlek.
KÖRİ (Türkmen) Kadın.
KÖTİ (Türkmen) Kötü.
KUDEL (Lazca) Kuyruklu sepet.
KUKMA (Hemşin) Güyüm.
KULİ (Lazca) İskemle.
KUPLI (Rize) Asma Kilit.
KUPLİKA (Rize) Hıçkırık.
KUTİ (Türkmen) Kutu.
KUTUNİ (Rize) Meyve ve Sebzede koçan.
KUVİÇE (Rize) El sepeti. (Hemşinde=Çapuğ).
KUYIŞMA (Rize) Telaşla bağırma, çağırma.
KUZI (Türkmen) Kuzu.
KÜLPEYEKÜN (Türkmen) Hezimet.
LAHMİ (Rize) İneklere verilen yal,bir nevi sulu yiyecek.
LANGANA (Rize) Zehirsiz sarı yılan.
LAVUS (Rize) Mısır, lazud.
LEBOGUŞ (Rize) Derişi, dış bölümleri yüzülmüş.
LEPEZ (Hemşin) Ezik, preslenmiş.
LİVAD (Lazca) Tarla.
LİVER (Rize) Tabanca. (LİVERİ çektim, mermi çürükmüş).
MAĞOL (Rize) Böğürtlen kütüğü.
MAMALİKA (Rize) Mısır unundan yemek.
MARAN (Hemşin) Kiler.
MASLAHAT (Türkmen) Tavsiye.
MERSUK (Rize) Sığır yemliği.
MİĞHO (Rize) Ufak tefek.
MİNCİ (Rize) Çökelek.
MİŞ-MİŞ (Türkmen) Rivayet.
MOCA (Rize) Kuluçkaya oturan, civciv çıkarak tavuk.
MOLA (Hemşin) Ilık. (Banyo suyu MOLA olmalı).
MOLOŞ (Rize) Ebegümeci, sebze.
MOR (Hemşin) Çilek. (Yayla MORUNDAN iyi reçel olur).
MOZİ (Hemşin) Bir yaşında arı, petek.
MUĞLET (Türkmen) Müddet.
MURMURİŞ (Rize) Mırıldanma.
MURT GİTME (Hemşin) Kuran-ı okumadan ani ölüm.
NALİN (Lazca) Takunya.
NİRA (Türkmen) Nereye.
NOĞSAN (Türkmen) Eksik.
OÇĞHAN (Hemşin) Çatı katı. (OÇĞHAN bu kış hayvanlara yetecek kadar otla dolduruldu).
ODEÇKİN (Hemşin) Geline verilen hediye.
OĞULLUK (Türkmen) Evlatlık.
OĞVONK (Hemşin) Hayvanlar için suda kaynatılmış, az tuz katılmış, sütü artırıcı yapraklardan bir nevi çorba.
OLAŞ (Türkmen) Ulaş.
OLÇAĞ (Türkmen) Hacim ölçüsü.
OMİN (Türkmen) Amin.
ONİ (Türkmen) Onu.
ORİ (Türkmen) Otlak.
ORİK (Türkmen) Otlak kazması.
ORO (Kıpçak) Yiğit kişi.
OROÇ (Hemşin) Hayvanlarda geviş getirmek.
ORTAA ÇIKMA (Türkmen) Meydana çıkma.
OVUNK (Hemşin) Pişirilmiş, haşlanmış hayvan yiyeceği.
ÖZERKLİ (Türkmen) Kazak erkek.
PANTI (Rize) Sığı yemliği. (Hemşinde: Mersuk).
PARGANOÇ (Hemşin) Arı kovanı düşmesin diye verilen payanda.
PAŞMANİKA (Rize) Patlamış mısır.
PAÇHA (Lazca) Ambar.
PEÇARE (Rize) Çit, perde.
PEGUŞ (Hemşin) Kazmak. (Kaliteli ot yetişmesi için ot tarlasını eski otları ters çevirecek şekilde kazmak).
PENCAK (Hemşin) Hayvan tırnağı.
PEPEÇURA (Rize) Üzüm peltesi.
PEYNUŞ (Hemşin) Bir örgünün bitiminden sonra son kısımlarını sağlamlaştırmak.
PİLUNÇ (Hemşin) Eğreltigillerden, hayvanların severek yediği bir ot.
PİRİM (Türkmen) Dalavere. (Bana PİRİM yapma).
PİSTOL (Rize) Tabanca.
POL (Hemşin) Yabancı soğan.
PORUŞ (Lazca) Kazmak.
PUÇEĞH (Hemşin) Yabani arı.
PUĞRE (Hemşin) Çok kaliteli hayvan yemi.
PULİ (Rize) Civciv.
PUMPURİ (Rize) At sineği. (Hemşinde: Por).
PUPU-PUPUG (Rize) Çocuk dilinde yara.
RAHNA (Rize) Örümcek.
RAZİLUK (Türkmen) Anlaşarak helalleşmek.
REMEZAN (Türkmen) Ramazan.
ROKOPİ (Rize) Fazla olan, koparılan mısır filizleri.
SAÇ BAĞI (Türkmen) Kadınların saçlarını toplatıp bağladıkları bağ.
SALAMLUK (Türkmen) Misafir karşılama yeri.
SAMIRSAK (Türkmen) Sarımsak.
SART (Hemşin) Örümcek.
SEĞUN (Türkmen) Ren geyiği.
SERAFKI (Hemşin) Kap, kaymak kabı.
SERENDER (Hemşin) Serin, havadar, rüzgar alan ama üstü kapalı yer.
SERÇU (Hemşin) Son yıkantı. (Kaymak SERÇUSUNDAN çorba yapılırdı).
SERDUK (Hemşin) Apseden çıkan son katılaşmış cerahat.
SEYİM (Hemşin) Hisse, pay.
SOC (Hemşin) Kaba sopa.
SOCUŞ (Hemşin) Dalı, yaprağını koparıp sopa haline getirmek. (Elma fidanını SOCUŞ etmişler).
SOĞMAK (Türkmen) Küfür etmek. (Bu SOĞMAK sana yakışmaz).
SOMON (Hemşin) Saman.
SUÇLI (Türkmen) Kabahatli.
SUFİ (Türkmen) Dindar.
ŞİDANAK (Hemşin) Tahta kapaklı kutu. külek.
ŞAP-ŞUP (Türkmen) Şapır şupur. (ŞAP-ŞUP öpme ayıptır).
ŞEHER (Türkmen) Şehir.
ŞEMUS (Hemşin) Konuşurken veya nefes alırken hırıltı çıkarmak.
ŞORTOĞH (Hemşin) Hayvanların yemediği, yaylalarda yetişen çok geniş yapraklı bir bitki.
TACAR (Hemşin) Ev alet, edavatını bir yere toplama.
TAHRA (Rize) Bir çeşit küçük balta.
TAL (Hemşin) Yeni doğurmuş ineğin ilk sütünden yapılmış yoğurt.
TALAŞ (Türkmen) Telaş.
TATUL (Rize) Hayvan pençesi.
TAVLUŞ (Hemşin) Hayvanlarda, sırtını kaşımak için sırt üstü yatıp öteye beriye dönmesi.
TEB (Hemşin) Kurutulmuş yapraklar.
TEBU (Hemşin) Kuş tüyü.
TEK ETMEK (Hemşin) Zirai aletleri ısıtarak düzeltmek. (Kazmaları demirciye TEKETTİRDİM).
TEMEÇİ (Rize) Kaburga kemiği.
TEMŞAR (Hemşin) Odun yarması.
TİKİNA (Hemşin) Küçük sepet.
TİTER (Hemşin) Kelebek.
TİZ (Hemşin) Kene.
TODIÇ (Hemşin) Çocuk yürüteci.
TOKUŞ (Hemşin) Öksürük.
TRAHOLİ (Rize) Bir çeşit salatalık.
TUKAN (Hemşin) Süt kaplarının konduğu sedir.
TURMULİ (Rize) Ekmek kırıntısı.
UŞAG (Türkmen) Çocuk.
VAKTİNDE (Türkmen) Zamanında.
YAĞLUK (Türkmen) Başa örtü, el mendili.
YESİR (Türkmen) Esir.
ZUGA (Lazca) Deniz.
yseferoglu
Site Admin
 
Mesajlar: 94
Kayıt: 10 Nis 2006 05:33
Konum: Ordu

Re: Yöre Şiveleri

Mesajgönderen Şerif Yılmaz » 17 May 2013 17:53

Doğu ve Batı Hemşincelerin Karşılaştırılması
Batı Hem. Doğu Hem. Türkçe
Açal - - Öküz

Açar ‘’ ‘’
Açkarı - Arpacık
Afkurmak ‘’ Havlamak
Akh u vakh ‘’ Ah u Vah
Alaf ‘’ Hayvan yemi
Arkuri ‘’ Aykırı
Adiç ‘’ Bal sıyırma aleti
Ag ‘’ Değirmen unluğu
Agemum ‘’ İzolasyonmumu
(kovanda)
Ahpomon - Ortancasepet
( Gübre sepeti Ş.Y)
Aiki - Aykırı Düz yol
Aninç Anidz Bit yavrusu
Agiş ‘’ Maşa
Agos - Yol, Ark
Ağpun(Çer) Akhpe Gübre
Ander - Kimsesiz
Ard ‘’ Tarla
Ayem ‘’ Hava açık
Babağpur - Kapı+pınar
Bareg Vareg Civciv
Boçad ‘’ Kısa
Boçkelokh - Omurilik
Bolokuş ‘’ Öküzün bağırması
Bebug ‘’ Tomurcuk
Beceğ Becakh Parmak ucu
Becğer Betskhi Kızılağaçlık
Bedeğ Bedağ Bir tutam
Beduğ ‘’ Çam sakızı
Beras ‘’ Prasa
Bet ‘’ Çirkin
Bobol ‘’ Böcek
Bolaki ‘’ İnşallah
Borcuş - Sıyırma
Boyına ‘’ Devamlı
Bucek Budzeg Y.Arısı
Bucık ‘’ Buzak
Buc Bu.. Vajina
Bulig ‘’ Kız
Cahel ‘’ Cahil
Cancağpur ‘’ Karasinek pınarı
Caş ‘’ çocuk maması
Cazı ‘’ Cadı
Cağ ‘’ Şiş
Cekuş Tserkuş Dağılma hali
Cemag - Kuzey
Cernaduş Cevduş Yarılma
ceynik Cilika Salıncak
Cibortlemek Dzibluş Çimdiklemek
Ceğart ‘’ Ala karga
Cibu Dzib Çimdik
Cibul - Zurna
Cibu Dzibu ‘’
Ciggari - Odun kırmızısı ağaç
Corag Corod Çamurlu yer
Cortuş ‘’ Yolma
Ciciğ Dzidz Solucan?
Cil Dzil Fide Tomurcuk
Cillenmek ‘’ Tomurcuklanmak
Cirun-Cırum Cernelik Bir çeşit tahtarevalli
Civ Civ Sarmısak dilimi
Corcag Dzordzag Ense çukuru
Cugal ‘’ Kazan
Cut ‘’ Salkım, Küme
Çaç ‘’ Sergi(Gazel, Hayvan altı)
Çağ ‘’ Zaman
Çağel ‘’ Çakıl
Çapçapuş ‘’ Şapırdamak
Çapuk ‘’ Kolsepeti
Çapula ‘’ İnce Ayakkabı
Çart ‘’ Çalılık bölgeyı kesme işlemi
Çaynik ‘’ Çaydanlık
Çeduş ‘’ Yutarken zorlanmak
Çeç ‘’ Arı peteği
Çeğçeğan Çakhçakhan Şellle
Çetuş - Ezilme
Çehluş Çakhluş Ezmek
Çekduş Tsaktuş Dağılmak(Sıçramak.Ş.Y.)
Çerkena ‘’ Yıkanma yeri
Çeruş Tseruş İshal
Çevduş Cevduş Birine ağır yük bindi-
rilmesi dolayısiyle e-
zilmesi.(Yarılma Ş.Y)
Ço ‘’ Katıra yürü demek
Çuligpet Çulag Tezgah(Dokuma.Ş.Y.)
Çinçğal ‘’ İpliğin dolşması
Çur ‘’ Su
Deb Deeb Yaprak
Digina ‘’ Küçük sepet
Do ‘’ Erkeklere Seslenme
Dodig ‘’ Sepetlerin iki ayağı
Derderuş ‘’ Dırdır etmek
Doğdi Dudgi Küskü
Deyina ‘’ Diye
Erap etmek Erapnuş Örgü işinin bitirilmesi
Essevastac Essevaspadz Hayret nidası
Eyha ‘’ Yeter tamam
Feli Fili Dilim
Felamur ‘’ Ihlamur
Fuşki ‘’ Hayvan pisliği ( At pisliği.Ş.Y.)
Giv ‘’ Çam sakızı
Gargurd Gargud Dolu(Kar+Gud Ş.Y.)
Gec Gadz Ateş Kıvılcım
Gecguş Gedzguş Diz çökme
Gecig Gedzig İplik yumağı
Geculig Gadzulig Ateş böceği
Gedvali - Tokaç
Gegma Gügüm Gügüm
Geong Geung Topuk
Gerc Percu Ucu eğri Ahşap iş aleti
Geroni Tespih yapımında kullanılan bir meyve
Geroc ‘’ Kanca
Getog - Küçük kazan(Süt sağma ile ilgili.Ş.Y.)
Gic ‘’ Arı iğnesi
Goc ‘’ Tabure
Godim ‘’ Tere otu
Godruş ‘’ Kırmak
Gogoş Godoş Boynuz
Godvan ‘’ Taze mısır koçanı
Gogar ‘’ Ucu kıvrık ağaç dalı
Goncoloz ‘’ Hayalet
Goşt Guşt Toprak Keseği
Gotol ‘’ Lahana gövdesi
Gudel Gidel Konik biçimde sepet
Gundeğ Gundağ Ahırın toprak zemini
Ğalapa Ğolopa Cevizin yeşil kabuğu
Ğoç ‘’ Koç
Ğeri ‘’ Mısırın toprakta kalan kısmı
Helort Khelort Kertenkele
Huçka Khuçka Fasulye sırığı
Hançuş Khandzuş Yanık kokusu (Tütsülemek.Ş.Y.)
Hardum Khartuma Düz döşeme tahtası(Bedevre Ş.Y.)
Havlilig Khavulilig Yabani ot üzerindeki kırmızı meyve
Horkur ‘’ Hala
Helez Kheloz Kertenkele
Herteş Kherteş Kepek
Helon Helun Boncuk
Heşuş Kheşuş Susamak
Hib Khip Dokuma(çile.Ş.Y.)
Hil - Çayırın en incesi
Hinç Khinç Sümük
Hitiglemek Khadkhedetsenuş Gıdıklamak
Haçan ‘’ Mademki
Hoç Khoç Çubuk
Hamim ‘’ Yeşillik(Maydanoz Ş.Y)
Hohol ‘’ Baykuş
Hor ‘’ Kuyu(Derin Ş.Y)
İlig ‘’ Kirmen
İligam ‘’ Böbrek
İşmar ‘’ Göz kırpma
Joh Jukh Bir meyve adı(Böğürtlen.Ş.Y)
Ka ‘’ Kızlara seslenme
Kaganuş Gaganuş Gıdaklamak
Kalif Goob Koliba
Kalaş Galaş Yel
Kaspadze ku ‘’ Kötü küfür
Kav ‘’ Çakmak mantarı
Kavara ‘’ Sesli os.
Kebile ‘’ Kabile
Kecik Gedzig Yumak
Kelavi ‘’ Bilenmiş
Keloğ Kelokh Baş
Kenef ‘’ Hela
Kercuş Kerdzuş Sıyırma,Yontma
Kerkerun Gergerun Gök gürültüsü
Keroc Geroc Kanca, Kokar
Ketvori Kentvori Köpeklerin azması
Kırıg - Keçi
Kokhregiş ‘’ Ateş maşası
Kolik ‘’ Boynuzsuz davar
Kop ‘’ Mağara
Kudulik Gundulik Çok küçük
Kulag Khulag Örgü
Kunc Gundz Çimli toprak
Kungul Gungul Tıka basa dolu(Yığın.Ş.Y.)
Kuşpuni ‘’ Kuşyuvası
Kağan Kean Mısırın daha iyi yetişmesi için yatırmak
Kavluş Galvuş (Kanın phtılaşmasıŞ.Y) Sütün bozulması
Keçenderuş Gadzenderuş Kızarmak
Keinc ‘’ Ekmek kabuğu
Kethuş Ketvuş Eşelemek(Bit aramak.Ş.Y.)
Kıdidor Gigidor Keçi pisliği
Kilimbur Gilimor Ateş üzerine asılan zincir
Konkul ‘’ Mısır püskülü
Khedik ‘’ Kar ayakkabısı
Khikhila ‘’ Küpe
Khil ‘’ Lif(fasulye kılçığı
Khepkhepan ‘’ Göz tiki
Kherg Herg Çift sürme
Kherka ‘’ Hırka
Kheşkheşun ‘’ Hışırtı
Khic ‘’ Çöp
Khipilig ‘’ Karabasan
Khodeçur - Yer ismi (Otsuyu .Ş.Y)
Khokh ‘’ Balgam
Khoiz ‘’ Çekirdek
Khorboğaz ‘’ Derinboğaz
Khostuş Khotsuş Çıban olması
Khov Havnuş Beğeni
Khukhul Hohol Ot yığını
Khus ‘’ Akıl
Khuslamak ‘’ Lahanaya mısır unu koymak
Kotig ‘’ Ayı yavrusu
Lacek laçak Baş örtüsü
Lag ‘’ Köpek yemeği
Lagaman ‘’ Köpeğe yal verilen yer
Laguş ‘’ Köpeğin yemeğini yemesi
Lagod ‘’ Enik
Latgağ ‘’ Çamaşır asılan yer
Lağboyık ‘’ Kör yılan
Leleh Lalaht Cıvarın vıcık vıcık olması
Lilig - Boncuk
Liser ‘’ Kirmen
Livor ‘’ Tabanca
Lordu ‘’ Sümüklü böcek
Lazut ‘’ Mısır
Libart ‘’ E. Çakal
Mahol Mağul Diken çeşidi
Mahat Makhot Çuvaldız
Macor Macur Macur
Mağlud ‘’ Dikenlik
Mamençuş ‘’ Ellerin üşümesi
Mar ‘’ Kürdan
Maynençuş - Soğuktan ellerin acıması
Mepos _ Bir tarla ismi
Meceh Mecakh Küçük sinek(Sivri sinek.Ş.Y.)
Meci ‘’ mece
Mehov Mahavor Yaban mersini
Mesur ‘’ İneklerin yem yediği yer
Minci ‘’ Bir tür peynir
Mişluk Mişnuk Ekmek içi
Minas - Aile ismi
Moca ‘’ Folluk
Moci Modzir Uçan kül
Moğ ‘’ Ot
Moni Mani ‘’ İstiriç
Mort olmak ‘’ Gebermek
Mol ‘’ İneklere verilen taze dal(Yaprak.Ş.Y.)
Mokuar - Teyze kocası
Mozibadadz - Tarla ismi
Mozi ‘’ Buzağla inek arası
Mumulik Muililik Dağ çileği
Mur ‘’ İs
Nağer Nakhır Nahır
Nalya ‘’ Serender
Nalim Nalin Takunya
Nav ‘’ Tulumun Saz kısmı
Nebedirol Nabadiol Yokol
Nezebori Nezevori İneklerin çiftleşmesi
Nezuş ‘’ İneklerden çıkan ses
Nosruk Norsuk İneklerin ot konan yeri
Ocguş etmek Orçguş Öğürmek
Og ‘’ Ön, eski
Odvening - Hayvanların ayak derisi
Oğvank ‘’ Hayvan yiyeceği
Oncua Ancura Bir ot adı
Ongua Angua Kiriş niyetine kereste
Onic Anidz Sirke(bit)
Ornuş ‘’ Köpeklerin uluması
Ouc Orcuş Geviş getirmek
Oyın ‘’ Kez, kere
Paçağ ‘’ Mısır koçanının yaprakları
Paçğa Patskha Ot yeri
Paçka ‘’ Kibrit kutusu
Papa ‘’ Unla yapılan bir yemek
Papah ‘’ Kalpak Başlık
Pagaa ‘’ Ateş(Mısır saplarının yakılması.Ş.Y.)
Pahluş ‘’ Kıskanma

Peduş etmek Peduş Yolmak
Peçko ‘’ Soba
Pelit ‘’ Tandır ekmeği
Palul ‘’ Bebek kundağı
Pardi - Dişi çakal
Pebuk Bebuk Çamdaki sakız çıkıntısı
Peçkuş ‘’ Mısırı koçanından ayırmak
Peçhuş Peçuş Üflemek
Pelit ‘’ Bazlama
Per Ber Ağıl
Perengtuş ‘’ Hapşırma
Pezuş ‘’ Ürküp kaçma(farsça)
Pif ‘’ Kötü koku
Pilanç Pilunts Aşk merdiveni
Piştov ‘’ Tabanca
Poçuş ‘’ Emeklemek
Poçat Boçat Kısa boylu adam
Polokuş Bolokuş Avazı çıktığı kadar bağırma
Poğpedi ‘’ Ağaç türü
Pondeğ ‘’ Elişi
Por ‘’ İri sinek
Pord Bord Göbek
Pos ‘’ Düzlük
Puchiş Putskhiş Tırmık
Pod Pot Buruşuk
Porçuma ‘’ Bir çeşit bitki
pouş ‘’ Tarlayı kazıma
puğre ‘’ Dağ sebzesi?
Pun ‘’ Kuş yuvası
Pur ‘’ Tutam
Puş ‘’ Diken
Puşud ‘’ Dikenlik
Reika ‘’ Çıta
Risel Liser Kirmen yuvarlağı
Sadır ‘’ Fidan
Sandek ‘’ Yün tarağı
Skala ‘’ Merdiven(seyyar)
Sarpun Sartpun Örümcek yuvası
Serander ‘’ Ambar
Sefali ‘’ Sevimli, hoş
Sert Sart Örümcek
Sifkara - Kapkara
Socuş ‘’ Dalcıkları büyük
Daldan ayırma
Şatğuş ‘’ Elemek
Şemuş ‘’ Burundan nefes almak
Şib ‘’ Sürgün
Şim ‘’ Kapı eşiği
Şortağ Şortuğ Bir çeşit ot
Şor ‘’ Çocuk bezi
Şuk ‘’ Gölge
Şerad ‘’ Peynir suyu
Şud ‘’ Sivilce
Tapul ‘’ Tutam(yün ve kar için)
Tarçi geri - Bir kızın Evlendikten sonra
Baba evine gelmesi
Tak ‘’ Taa
Tapuş ‘’ İri toprağı inceltme
Tebur ‘’ Kuş tüyü
Tartaluş ‘’ Yuvarlanma
Tormuş ‘‘ Buruşmak
Tohli ‘’ Toğlu
Terçuş ‘’ Islanma
Tokuş ‘’ Öksürmek
Torni Torun torun
Tektekuş, ‘’ Taktak etmek
Terteruş derderuş Vıdı vıdı yapmak
Taktakun ‘’ ‘’
Titer ‘’ Kelebek
Tastuş ‘’ Solumak
Tebuk ‘’ Kuş tüyü
Vareg ‘’ Piliç
Vedro Bedro Kova
Veeg - üst üste dikiş
Vonag - Mal yatağı
Yesmon olmak Yesir olmak kurban olmak(Esir olmak)
Yal ‘’ Köpek maması
Yaşık ‘’ Sandık
Zengzegun ‘’ Sarsılmak
Zermeğ ‘’ Sarmaşık
Zerza ‘’ Kapı menteşesi
Zifon ‘‘ Değirmende suyun geçtiği dar delik
Zomb Zamb Kar tüneli
Zot ‘’ Demir kaynak

Bu mini sözlük, N. Genç, S. Arıcı ve O. Kuyumcu’nun eserlerinden alıntılanarak oluşturulmuştur. Hemşince kısmı ise tarafımdan ilave edilmiştir. Bunlar ve detaylı araştırıldığında bulunabilecek pek çok ortak kelime ve bazı gelenekler, köklerimizin aynı olduğunu göstermektedir.
( ‘’ Ortak kelimeler, - Doğu Hemşincesinde olmayan kelimeler)
Şerif Yılmaz
 
Mesajlar: 5
Kayıt: 15 May 2013 18:13


Dön Anılar, Makaleler, Şiveler, Deyimler

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir

cron